Huidprobleem

Oedeem (lip, veneus en lymfoedeem)

Oedeem is over het algemeen een wat minder bekende aandoening in Nederland. Bij oedeem is er een opeenhoping van vocht aanwezig in een of meerdere ledematen, wat kan zorgen voor een zwelling van de huid. Vaak is dit het gevolg van een ontsteking, allergische reactie of een obstructie van het lymfevatenstelsel. 

De meest voorkomende oedeemvormen zijn lymfoedeem, veneus oedeem en lipoedeem. Het kan ook zijn dat er meerdere vormen van oedeem gecombineerd voorkomen, zoals bij lipo-lymfoedeem het geval is. Op deze pagina leest u meer over de varianten van oedeem, de gevolgen van oedeem op het lichaam en de behandelmogelijkheden.

Oedeem (lip, veneus en lymfoedeem)

De varianten van oedeem

Zoals omschreven komt oedeem in verschillende vormen voor. Oedeem kan aangeboren zijn, of zich in latere levensjaren ontwikkelen. Al met al is het belangrijk om oedeem zo vroeg mogelijk te behandelen, om verdere verergering van oedeem te voorkomen. In veel gevallen is oedeem een gevolg door een onderliggende oorzaak. Het is dus van belang om in een multidisciplinair team de onderliggende oorzaak van het oedeem in kaart te brengen.

De meest bekende vormen van oedeem zijn:

  • Lymfoedeem (ophoping van vocht)
  • Lipoedeem (ophoping van vetcellen)
  • Lipo-lymfoedeem (ophoping van vetcellen en vocht)
  • Veneus oedeem (verhindering van de opname van vocht in de aderen waardoor vocht zich kan ophopen)

Lymfoedeem (ophoping van vocht)

Kort samengevat wordt lymfoedeem veroorzaakt door schade aan het lymfevatenstelsel. Het lymfevatenstelsel is hierdoor niet in staat om de hoeveelheid aan vocht af te voeren. Hierbij bestaan er twee soorten van lymfoedeem: primair lymfoedeem (aangeboren afwijking) en secundair lymfoedeem (na bijvoorbeeld een operatie). In de praktijk komen wij secundair lymfoedeem het meeste tegen. Vaak is deze vorm van oedeem het gevolg van schade aan de lymfeklieren en/of lymfevaten. 

Lipoedeem (ophoping van vetcellen)

Lipoedeem komt alleen bij vrouwen voor. Kenmerkend voor deze aandoening is de symmetrische zwelling in de heupen, bovenbenen en knieën. Bij lymfoedeem kunnen de enkels en voeten ook tekenen van zwelling vertonen, dit is bij lipoedeem niet het geval. Patiënten met lipoedeem hebben vaak een paar maten meer aan het onderlichaam, terwijl het bovenlichaam slank is. Beweging en afvallen heeft maar een beperkte invloed: het kan de benen mogelijk ‘iets’ lichter laten voelen. In veel gevallen voelen de benen zwaar en vertonen vaak blauwe plekken. Bij lang bestaan van lipoedeem kan lipo-lymfoedeem (ophoping van cellen en vocht) ontstaan.

Lipo-lymfoedeem (ophoping van vetcellen en vocht)

Lipo-lymfoedeem is een combinatie van lipoedeem en lymfoedeem: de aandoeningen die hierboven zijn omschreven. Lipo-lymfoedeem is in de meeste gevallen het resultaat van een langdurend lipoedeem. Door de ophoping van vetcellen kan het lymfevocht niet meer goed worden afgevoerd, waardoor lipo-lymfoedeem ontstaat.

Veneus oedeem

Veneus oedeem, wat ook wel chronische veneuze insufficiëntie (CVI) wordt genoemd, is een aandoening aan het veneuze systeem waarbij het kleppensysteem niet goed werkt. Bij een goed-werkend kleppensysteem zijn de venen in staat om vocht terug te transporteren naar het hart. In het geval deze kleppen niet goed werken, blijft deze hoeveelheid vocht achter in het aangedane ledemaat (vaak de benen). De grote hoeveelheid aan vocht moet in dit geval worden afgevoerd door het lymfestelsel, maar als deze hoeveelheid vocht zo dusdanig groot is, raakt het lymfestelsel overbelast waarna veneus oedeem ontstaat. Kenmerkend voor CVI zijn rusteloze en zware benen. Daarnaast kunt u proberen in het weefsel te drukken en 30 seconden vast te houden. Blijft er een putje achter? Dan is het mogelijk veneus oedeem.

Behandelmogelijkheden oedeem

Voor oedeem bestaat geen standaard behandeling. Afhankelijk van de oorzaak, de klachten en de wensen van de patiënt stelt Janssen Huidtherapie een persoonlijk behandelplan op. Behandelingen die wij aanbieden zijn onder andere: bindweefselmassage (apparatief en manueel), cupping, zelfmanagement (oefeningen), lymphapress, zwachtelen en therapeutisch elastische kousen (TEK). Lees meer over oedeemtherapie.