Oedeemtherapie

Hoe ziet een behandeltraject er uit?

Bij oedeem is behandeling gericht op zowel het voorkomen van verergering (preventief) als op vermindering van de gevolgen van oedeem. Zij omvat compressie therapie (druk therapie), manuele lymfdrainage (MLD), oefentherapie/beweging en voorlichting gericht op het verminderen van risicofactoren. Daaronder wordt ook verstaan het zorgen voor een gezond gewicht (BMI), huidverzorging en behandeling van bijkomende aandoeningen, pijn en (psycho)sociale problemen. Om zo snel mogelijk tot een optimaal behandelresultaat te komen wordt multidisciplinair gewerkt. Bij Janssen Huidtherapie hebben we met diverse (para)medische zorgverleners een samenwerkingsverband rondom oedeemtherapie.

De verschillende behandelingen worden vaak gecombineerd. Op basis van de meest recente behandelrichtlijn bestaat behandeling uit 2 fases: een beginfase en een onderhoudsfase. De beginfase gaat geleidelijk over in de onderhoudsfase.

1. De beginfase

In deze fase speelt het verminderen van de zwelling de belangrijkste rol.

Behandeling vindt plaats tot het oedeem zo volledig mogelijk verdwenen is. De tijdspanne is afhankelijk van de ernst, het soort oedeem en de bijkomende factoren. Over het algemeen wordt een richtlijn gehanteerd van 2 behandelingen per week, hoe ernstiger het oedeem, hoe vaker behandeling noodzakelijk is, voor een periode van ongeveer 3 maanden.

Toegepaste handelingen in deze fase:

  • Zwachtelen (ambulante compressie therapie)
  • Maat controle waarin reductie zichtbaar is
  • Intermitterende pneumatische compressie (IPC)
  • Manuele lymfdrainage (MLD)
  • Electrofysische stimulatie (Endermologie)
  • Oefentherapie/bewegen (2x per week gedurende 3 maanden)
  • Zelfmanagement m.b.t. preventie, huidzorg, infectiegevaar, leefregels, psychosociale ondersteuning en patiëntenorganisatie.

2. Onderhoudsfase

Deze fase bestaat uit het dragen van een therapeutisch elastische kous of ander hulpmiddel in combinatie met zelfmanagement. Wij zullen in deze fase steeds meer de rol van coach aan gaan nemen om u te stimuleren in zelfmanagement. De behandeling zal in deze periode steeds verder worden afgebouwd.

Op het moment dat u de zelfmanagement beheerst, zullen wij 2 tot 3 maal per jaar terugzien voor controle. Uiteraard zijn wij altijd uw vangnet indien u vragen heeft of er zich problemen voordoen.

Toegepaste handelingen in deze fase:

  • Maatcontrole waarin geen reductie zichtbaar is
  • Therapeutische Elastische Kousen (TEK)
  • Hulpmiddelen
  • Zelfmanagement m.b.t. preventie, huidzorg, infectiegevaar, leefregels, psychosociale ondersteuning en patiëntenorganisatie.

Oedeemtherapie start meestal met manuele lymfedrainage; het lymfesysteem wordt geactiveerd en het vocht wordt naar delen van het lichaam gemasseerd waar het beter afgevoerd kan worden. Vervolgens wordt in dezelfde behandeling gezwachteld of getapet om het bereikte resultaat vast te houden. Een therapeutische elastische kous kan de zwachtel vervangen zodra het oedeem constant is.

Manuele lymfedrainage
Met een zacht pompende beweging van de handen activeert de huidtherapeut het fijne netwerk van de lymfevaten direct onder de huid van het oedeemgebied. Door de speciale handgrepen die de therapeut toepast, de zogenaamde oedeem- en fibrosegrepen, kunnen de huid en het onderliggende weefsel met lymfevaten heel gericht behandeld worden. Met oedeemgrepen leidt de huidtherapeut het overtollige vocht door het weefsel naar een plaats waar het gemakkelijker opgenomen wordt. Met fibrosegrepen maakt de huidtherapeut verhard weefsel (fibrose) soepeler zodat het vocht er gemakkelijker doorheen stroomt en de pijnlijke stijfheid afneemt.

Electrofysische stimulatie (endermologie)

Endermologie is een intensieve bindweefselmassage met behulp van een LPG-apparaat. De cilinders van dit apparaat pakken een huidplooi op en rollen deze in langzame en regelmatige bewegingen af. Hierdoor worden de huid, de onderhuid en het onderliggende bindweefsel stevig maar pijnloos gemasseerd. Het is een soort huidgymnastiek die de structuur van het bindweefsel verbetert, de doorbloeding bevordert en de afvoer van lymfevocht en daarmee afvalstoffen stimuleert. Het zet een natuurlijk proces in gang waarbij vetophopingen worden afgebroken en de huid gezond en sterk wordt.

Zwachtelen (ambulante compressie therapie)

De huidtherapeut zwachtelt de door oedeem opgezwollen benen of armen in, zodat er druk op de bloedvaten komt. De aderen vernauwen zich en de defecte kleppen sluiten zich. Door de benen of armen vervolgens te bewegen wordt het bloed door de kuitspieren of armspieren richting het hart gepompt en kan het lymfevocht dankzij de toegenomen bloedcirculatie afgevoerd worden. Onderdeel van deze therapie is dat u thuis actief moet gaan bewegen/lopen. U krijgt van uw huidtherapeut oefeningen mee die u tweemaal daags uitvoert.

Ademhalings- en bewegingsoefeningen
De huidtherapeut legt u specifieke bewegings- en ademhalingsoefeningen uit die de afvoer van lymfvocht via de lymfvaten bevorderen. Tijdens de beginfase betekend dit dat elke ochtend en elke avond u de opgelegde oefeningen gaat uitvoeren.

Lymftaping

Als het aanbrengen van zwachtels lastig is, bijvoorbeeld op de romp, dan maakt de huidtherapeut gebruik van lymftaping. De tape trekt de huid een heel klein beetje omhoog, waardoor er in de huid en de onderliggende weefsels meer ruimte komt om het vocht zich te laten verplaatsen. In combinatie met ademhalings- en bewegingsoefeningen stroomt het vocht naar plaatsen waar het gemakkelijker opgenomen wordt. De tape kan tot een week blijven zitten. Als de tape nat is (na het douchen) niet verwijderen. Mocht de tape los laten, gebruik dan een huidvriendelijke olie om de tape zacht eraf te rollen.

Intermitterende Compressie Therapie (IPC-therapie)

IPC- therapie, ook wel presso therapie) is een behandeling waarbij het aangedane lichaamsdeel wordt omspannen door een manchet. Door de manchet worden luchtdrukgolven geleid die de afvoer van lymfevocht bevorderden. De hoogte van de druk, de compressietijd en de pauze tussen de drukgolven worden afgestemd op de patiënt.

Therapeutische elastische kous

De therapeutische elastische kous (TEK) geeft tegendruk en zorgt ervoor dat het vocht niet terugvloeit naar het reeds behandelde gebied. Het verschil met zwachtelen en TEK is dat met een zwachtel oedeem reductie plaats vindt en met een kous het been niet in omvang kan uitzetten. Zwachtelen wordt dus ingezet wanneer het vocht weg moet (actief), de kous wordt ingezet om het verdwenen vocht weg te houden (preventief).

Littekenbehandeling

Verstoring van het lymfestelsel – de oorzaak van lymfoedeem komt vaak voor na een operatieve ingreep. De huid van en rondom het litteken kan strak staan en het litteken kan verharden (fibroseren). Een littekenmassage kan het litteken versoepelen en er voor zorgen dat de bloedcirculatie van het litteken verbetert. Hierdoor wordt de genezing van het litteken bevordert. Littekenmassage kan toegepast worden met een LPG-apparaat in de vorm van endermologie of manueel. Daarnaast kunnen microneedling , microdermabrasie een aanvulling zijn op de behandeling

Selfmanagement

Omdat het niet prettig is om levenslang patiënt te zijn, gaan wij met u aan de slag om u bepaalde vaardigheden aan te leren. Wij leren u diverse technieken aan zoals het meten van het lichaamsdeel, massagetechnieken, oefeningen, zwachtelen. Daarnaast begeleiden wij u in het leren vroegtijdig herkennen van waarschuwingssignalen van uw lichaam. Op deze manier heeft u een basispakket aan vaardigheden om uw oedeem stabiel te houden.


Resultaat

Door de verbeterde afvoer van weefselvocht vermindert de druk in het oedeemgebied. Het strakke gevoel, al dan niet pijnlijk, wordt minder of verdwijnt en u kunt weer beter bewegen. De afgenomen druk en het verdwijnen van het weefselvocht bevorderen ook de genezing van wonden en verminderen de vorming van littekenweefsel. 

Vergoedingen

 Chronisch

Bij oedeem als gevolg van schade aan het lymfesysteem, worden de eerste 20 behandelingen uit het aanvullende pakket vergoed. Het is mogelijk dat uw aanvullende verzekering niet de volledige 20 behandelingen vergoed, in dat geval komen de niet vergoede behandelingen voor uw eigen rekening. Vanaf de 21e behandeling worden de behandelingen vergoed uit het basispakket. Hier betaalt u dus alleen het wettelijke eigen risico over.

Niet-chronisch

De behandelingen worden vergoed vanuit uw aanvullende verzekering. Vaak worden uit dit potje ook de fysiotherapie behandelingen betaalt. Indien u hier geen aanvullende vergoeding of een beperkte vergoeding voor heeft, dan komen de behandelingen voor uw rekening.

Therapeutisch Elastische kousen en benodigd verbandmateriaal vallen onder vergoeding van het basispakket. Hier geldt wel altijd het wettelijk eigen risico.